తెలుగు – భాష, ఛందస్సు, వ్యాకరణం: కొన్ని సంగతులు (4)

పల్లె, పట్టణము అనే భేదం లేకుండా, తెలుగు ఇళ్ళలో తల్లులు నేటికీ తమ పిల్లలను ఆడిస్తూ పాడుకునే పాట, ‘చందమామ రావే’. ఈ పాటను కంద పద్యంగా మారిస్తే ఇలా ఉంటుంది:

“చందమామ రావే జాబిల్లి
రావె కొండెక్కి రావె గోగు పూలు తేవే
బండెక్కి రావే బంతిపూలు
తేవే పల్లకీలు తేవే పారిజాతం తేవే…”

‘…అన్నీ తెచ్చి మా అబ్బాయికి/అమ్మాయికి ఇవ్వవే!’ అని చివర్న ముక్తాయింపు చరణం.

ఇలాంటిదే ఇంకొక పాట, ‘కాకీ కాకీ గంతుల కాకీ’.  ఈ పాట సరిగ్గా రెండు కంద పద్యాలు, చివర్న ముక్తాయింపు చరణం గా అమరిపోతుంది.

“కాకీకాకీ గంతుల
కాకీ కాకిని తీస్కెళ్ళి గంగలో ముంచితే
గంగా నాకు పాలూ
ఇచ్చే పాలూ తీస్కెళ్ళి అమ్మా కిస్తే”

“అమ్మా నాకూ డబ్బూ
నిచ్చే డబ్బూ తీస్కెళ్ళి పంతులకిస్తే
పంతులు నాకూ చదువూ
నిచ్చే చదువూ తీస్కెళ్ళి మామాకిస్తే”

‘…మామ నాకు పిల్లానిచ్చే!’ ముక్తాయింపు చరణం.

చదరంగంలో గళ్ళు ప్రతి ఎనిమిది గళ్ళకూ ఒకసారి వరస మారినట్లుగా, పైన ఉదాహరించిన పిల్లల పాటలలో, అవి పాటలుగా ఉన్న స్థితిలో (చందమామ రావే – జాబిల్లి రావే, కాకీ కాకీ – గంతుల కాకీ, ఇత్యాదిగ), పదాలు ప్రతి ఎనిమిది మాత్రలకొకసారి విశ్రాంతి పొందటం గమనించవచ్చు. వీటినే కంద పద్యాలుగా వ్రాస్తే వరస తప్పడమూ గమనించవచ్చు. పిల్లల పాటల్లోనే కాదు, ‘ఒప్పుల కుప్పా – ఒయ్యారి భామా’ లాంటి తరుణుల పాటల్లో కూడా ఇలాంటి విన్యాసమే కనిపిస్తుంది.  మాటల్ని ప్రతి ఎనిమిది మాత్రలకు విశ్రాంతి పొందే విధంగా అమరిస్తే వాటికి గాన యోగ్యతను కొంత సుళువుగా చేకూర్చ వచ్చని గ్రహించి చేసిన నిర్మాణాలివి.  మామూలు మాటలు – ‘గలగల పారే ఏటీ నీరూ’, ‘నీవూ నేనూ ఒకటిగ కలిసీ’, ‘మదిలో మెదిలే భావా లెన్నో’, ‘రారా రారా ఓ సుందరాంగా’, ‘చాక్లెట్ల కోసం బజారు కెళితే’, ‘చిందర వందర గందర గోళం’, ఇత్యాదిగా ఎన్నయినా చెప్పుకోవచ్చు,  వీటన్నిటికీ గానయోగ్యత దానంతట అదే లభిస్తుంది. 4,4 + 4,4 అమరికలోనే ఈ లక్షణం నిక్షిప్తమై ఉంది.

అయితే, స్థూలంగా ఈ నిర్మాణాన్నే తీసుకుని, గానయోగ్యమైన వరస తప్పే విధంగా పాదాలను విరిచి, యతిస్థానాన్ని 24 మాత్రల తరువాత (కంద పద్యంలో రెండవ, నాల్గవ పాదములలో నాల్గవ గణం ప్రధమాక్షరం యతి స్థానం) నిర్ణయించుకుని నియతం చెయ్యాల్సిన అవసరం ఏమిటని ప్రశ్నించుకుని ఆలోచిస్తే దొరికే సమాధానం ఒకటే.  కంద పద్యం ప్రధానంగా చదువుకోవడానికి ఉద్దేశించినది, పాడుకోవడానికి కాదు.  ఒకవేళ పాడుకోవాలనుకుంటే, అనువుగా ఉండే పద్యాన్ని పాటకు యోగ్యమైన వరసలోకి 16 మాత్రలకొక చరణంగా సర్దుకుని పాడుకోవలిసి ఉంటుంది.

పాడుకోవడానికి అనువుగా ఉండే పద్యాలు నన్నయ భారతంలోనే ఉన్నాయని, వెదికితే ఇలాంటివి ఇతరుల పద్యాల్లోనూ దొరుకుతాయని పెద్దలు చబుతారు.  కంద పద్యానికి మూలాలు పాటలో ఉండడం వల్ల అప్రయత్నపూర్వకంగానే ఇది కొన్ని పద్యాల్లో సిధ్ధిస్తుందని చెప్పుకోవచ్చు.

ప్రకటనలు

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s