తెలుగు – భాష, ఛందస్సు, వ్యాకరణం: కొన్ని సంగతులు (5)

తెలుగులో (లిఖిత) సంప్రదాయ సాహిత్యం నన్నయ భట్టారకునితోనే మొదలైందిగా భావిస్తూన్నాం గనక, తెలుగు సాహిత్యం మొత్తాన్ని గురించి మాట్లాడుకోవలసినప్పుడల్లా, బేరీజు వేసుకోజూచినప్పుడల్లా, నన్నయ గారిని హద్దుగా పెట్టుకుని ఆయనకు ముందు, ఆయనతోనూ.. ఆ తరువాత అని మాట్లాడుకోవలసి ఉంటుంది. నన్నయగారి చేతిలో తాళపత్రం మీదికెక్కడం మొదలెట్టిన తెలుగు సాహిత్యం అంతకు మునుపు జనాల నాలుకల మీద గేయాల రూపంలో ఉండి రకరకాల వయ్యారాలుపోయింది. ఆ వయ్యారాల్లో కొన్ని ఏలలు, జోలలు, అర్ధచంద్రికలు, అక్కరలు, రగడలు, సువ్విపాటలు, జాజరలు, ఉయల పాటలు, ఐరేని పాటలు, చిందులు, జక్కిణులు, చౌపదాలు, ఆరతులు, దరువులు, జక్కులరేకులు, సుద్దులు, నలుగులు, జంపెలు, కురుజంపెలు, అల్లోనేరేళ్ళు, చద్దులు, కొరవంజులు, తలపు పాటలు, అప్పగింతలు, మేలుకొలుపులు, వాదాలు, పడవ పాటలు, కోలాటాలు, గొబ్బి పాటలు, పెండ్లి పాటలు, నివ్వాళులు, సూళలు, ఇత్యాది పేర్లతో వేల కొలదిగా లభ్యమౌతున్నాయని పెద్దలు చెబుతారు.

ఈ గేయాలన్నీ యతి ప్రాసయుక్తంగా ఉన్నాయా అంటే, ఉన్నప్పుడు ఉన్నాయి, లేనప్పుడు లేవు అన్నది సమాధానం.  యతి ప్రాసలు లేకపోవడం వల్ల పాట కుంటుబడిందీ లేదు, అవి ఉండడం వల్ల పాటలకు అదనంగా ఒనగూడిన సౌలభ్యమూ లేదన్నది పెద్దల పరిశీలనలో తేలిన విషయం.  ఒక నియమంలా కాకుండా యాదృచ్చికంగా యతి ప్రాసలు పడితే అవి పాటకు అదనపు అలంకారాలుగా మేరిసేవి.

ఈ పాటల, వీని నడకల ప్రభావం నన్నయ కవిత్వం మీద లేకుండా ఎలా ఉంటుంది? అని తరచి చూసి నిదర్శనాలుగా నన్నయ భారతంలోనివే కొన్ని పద్యాలను ఎత్తి చూపారు పెద్దలు.  వాటిల్లో ఒకటి నన్నయ భారతంలోని ఆది పర్వం, ప్రధమాశ్వాసంలోని 30వ పద్యం, కంద పద్యం:

“ఏయది హృద్యమ పూర్వం
బేయది, యెద్దాని వినిన నెఱుక సమగ్రం
బైయుండు నఘనిబర్హణ
మేయది యక్కథయ వినగ నిష్టము మాకున్”

కంద పద్యంగా ఇలా ఉన్న ఈ పద్యం, పాడుకోవడానికి అనువయిన గేయంగా మారితే ఇలా ఉంటుంది:

యది హృద్యమ పూర్వం బేయది,
యెద్దాని వినిన నెఱుక సమగ్రం
బైయుండు నఘనిబర్హణ మేయది
క్కథయ వినగ నిష్టము మాకున్”

16 అక్షరాలకొక పాదం చొప్పున తిరగ రాస్తే, చరణం మొదటి అక్షరాలలో యతులు, ప్రాసయతులు చక్కగా కుదిరి, తాళం వేసుకుని చక్కగా పాడుకోవడానికి అనువుగా మారడం గమనించవచ్చు.

తెలియవచ్చే దేమిటంటే, పనికిరాని చోట యతిస్థానాన్ని ఉంచి ఎంతగా చెడగొట్టినా, కొన్ని కంద పద్యాలకు వద్దన్నాకూడా, యాదృచ్చికంగానూ, అలంకారికంగానూ యతి ప్రాసలు కుదిరి గేయలక్షణం అబ్బుతుందనీ, అది అంత తొందరగా తొలగిపోయే సంగతి కాదనీను.

నన్నయ భారతంలో ఇలాంటి పద్యాలు ఇంకా చాల ఉన్నాయనీ, నన్నయ పద్యాలలో నిజానికి దేశీచ్చందోబద్దాలైన పద్యాల సంఖ్య హెచ్చు అనీ, అందులోనూ కందాల సంఖ్యే ఎక్కువనీ పెద్దలు చెబుతారు.

ఇదంతా తెలుసుకున్న తరువాత, తెలుగులో ఒక రకపు గేయానికి గాయమై కంది కందమై మిగిలిందని నేను అనుకుంటుంటాను.

ప్రకటనలు

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s