తెలుగు – భాష, ఛందస్సు, వ్యాకరణం: కొన్ని సంగతులు (6)

“ఈ నగవులను నువ్వేగ నిన్నలకు
ఆనవాళ్ళుగ నా ఎదను నిలిపింది
ఈ నాడిదేల నే నోపగ లేని
మౌనము దాల్చి ఏమార్చేవు, చెలియ!”

‘చెలియ!’ బదులు ‘సఖుడ!’ అని కూడ చదువుకోవచ్చు. అర్ధంలో ఏమీ మార్పుండదు.  ద్విపద ఛందంలో ఉన్న పద్య పాదాలివి. స్వకీయములు.  ఇందులో మొదటి మూడు పాదాల్లో స్వరయతి మాత్రమే పాటింపబడింది.

తెలుగులో ద్విపద అతి ప్రాచీనమైన పద్యం.  నన్నయ భట్టారకుని కంటె ముందునుంచీ ద్విపద ఛందంలో గేయాలుండేవని శాసనాల్లోని పద్యాల వల్లనూ, జానపద గేయ సాహిత్యం రూపంగానూ విశదమౌతుంది. జానపదుల నోళ్ళలో ఎంతగా ప్రాచుర్యంపొంది గేయాల్లో వాడుకోబడినా, పండితుల చిన్నచూపుకు మాత్రం ద్విపద గురి అయినంతగా మరే పద్యమూ గురి కాలేదన్నది సత్యం. ద్విపదకు సాహిత్య గౌరవం ఇచ్చి పోషించిన మొదటి కవి పాలుకురికి సోమనాధుడు.  పద్యత్వాన్ని సంపాదించిపెట్టడానికి అన్నట్లుగా సోమనాధుడు ద్విపదకు యతిప్రాసలను నియతం చేశాడు.

ఎంతగా చిన్న చూపు చూడబడినా, ద్విపద ఛందమే జాత్యుపజాతులలో చాల పద్యాలకు మూలమైందని చెబుతారు. ద్విపద నుంచే తరువోజ పుట్టిందని ఒక అభిప్రాయం.  కాదు, తరువోజనుంచే ద్విపద పుట్టిందని ఇంకొక అభిప్రాయం. ఏదేమైనా, రెండు ద్విపద పాదాలు కలిస్తే తరువోజ అవుతూండడం, రెండూ ఒకే కోవకు చెందినవని చెప్పకనే చెప్తాయి. స్త్రీల దంపుళ్ళ పాటలు చాలా ద్విపదలు, తరువోజలే.

“దంపు దంపనియేరు అది యెంత దంపు
ధాన్య రాసుల మీద చెయ్యేసినట్లు
వంట వంటనియేరు అది యెంత వంట
వదినతో మరదళ్ళు వాదాడినట్లు”

“నొష్ట రాసిన రాలు తుడిచినా పోదు
పైట చెంగులు పెట్టి పులిమినా పోదు”

“కన్న తల్లిని బోలు చుట్టాలు లేరు
పట్టు చీరను బోలు చీరల్లు లేవు”

ఇవన్నీ ద్విపద ఛందంలో ఉన్న పాదాలే. యతిప్రాసలు, పాదనియమాలు ఉన్న చోట్ల ఉన్నాయి, లేని చోట్ల లేవు.  ఉన్న చోటల మాటెలా ఉన్నా, లేని చోటల లేక పోవడంవలన పాటలకు జరిగిన నష్టమేమీ కనిపించదు.

పైన నేను వ్రాసి చూపిన ద్విపద ఛందంలోని పద్యం ఛందస్సు పరంగా సరిగానే ఉన్నా అందులో గేయ లక్షణం ఎంత వరకు అమరింది? జానపదుల నోళ్ళలో సహజంగా పుట్టిన పాటలకు, గణాలు యతిప్రాసలు సరిచూసుకుంటూ వ్రాసిన వాటికి చాలా తేడా ఉంటుంది.

ప్రకటనలు

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s