సామెతలూ, వాటి సంగతులు(4)

“ఓడల బండ్లును వచ్చును
ఓడను నాబండ్ల మీద నొప్పుగ వచ్చున్
ఓడలు బండ్లును వలెనే
వాడంబడు కలిమిలేమి వసుధను సుమతీ!”

సుమతీ శతకం లోని ఈ పద్యంలో కూడ ఈ ‘ఓడలు బండ్ల’ సామెత వాడబడి కనిపిస్తుంది. ఇందులో కూడా ఓడలు బండ్ల మీదా, బండ్లు ఓడల మీదా వస్తాయి అన్న అర్ధంలోనే సుమతీ శతకకారుడైన బద్దెన మంత్రి కూడా వాడాడు. అయితే, జీవితాల్లో కలిమి లేముల రాకపోకలతో  తారుమారవుతూండే పరిస్థితులను సూచించే అర్ధంలోనే బద్దెన ఈ సామెతను వాడాదన్నది స్పష్టం.

సుమతీ శతక కర్తృత్వ విషయంలో వివాదములున్నప్పటికీ, ఇది బద్దెన చేత వ్రాయబడినాదిగానే ప్రసిధ్ధం.  జనసామాన్యం చేత బద్దెన అని పిలవబడిన భద్ర భూపతి క్రీ.శ.13వ శతాబ్దానికి చెందిన వ్యక్తి.  కనుక సుమతీ శతకం కూడా 13వ శతాబ్దానికి చెందినదే అనుకుంటే, ఈ సామెత చరిత్ర కూడ 13వ శతాబ్దం కంటె వెనకకు వెళుతుంది. లోకంలో బహుళ ప్రచారంలో ఉంటేనే కదా, పద్యాలలోకి ఎక్కేది! అయితే, అప్పట్లో ఈ సామెత బద్దెన చేత పైన సూచించిన అర్ధంలో వాడబడితే, భాస్కర శతక కర్త అయిన మారయగారి వెంకయ చేత తన పద్యంలో వేరే అర్ధంలో, అంటే కష్టాల్లో ఒకరికొకరు సహాయం చేసుకోవడం అన్న అర్ధం సూచితమయ్యేలా వాడాడు. దీని వలన  ఈ సామెత అర్ధాన్ని గురించి పండితులలో అప్పటికే అభిప్రాయ బేధాలు ఉన్నాయని అనుకోవాల్సి ఉంటుంది. అయితే, చివరికి సుమతీ శతక కర్తయైన బద్దెన సూచించిన అర్ధమే జనామోదం పొంది నిలిచిపోయిందని కూడా అనుకోవాల్సి ఉంటుంది. ఇరువురి పద్యాలలోనూ ఈ సామెత ఉన్న రూపం ఒకటే. ‘ఓడలు బండ్ల మీద వస్తాయి, బండ్లు ఓడల మీద వస్తాయి’ అని. ఇందులో ‘రావడం’ అన్నదే గాని ఇప్పుడున్న విధంగా ‘అవడం’ లేదు. పద్యంలో ఛందస్సు కోసం ‘వచ్చు’ ను చేర్చి ఉన్నట్లయితే, ఆ తప్పు మొదటగా సుమతీ శతక కర్తయైన బద్దెనదే అవుతుంది. అలా కాకుండా, అవసరమైనప్పుడు ‘ఓడలను బండ్లు లాగుతాయి, బండ్లను ఓడలు లాగుతాయి’ అన్నట్లుగా ఉండిన ఈ సామెత, వాడకంలో కాల క్రమేణా అసలు రూపం పోగొట్టుకుని ‘లాగుతాయి’ కాస్తా ‘లావుతాయి’, ‘లవుతాయి’ గా మారి, చివరికి ‘ఓడలు బండ్లవుతాయి, బండ్లు ఓడలవుతాయి’ అని మారి ఉన్నట్లయితే, ఈ రూపమే జనసామాన్యనికి ఇష్టమైనదిగా అనుకోవాల్సి ఉంటుంది.

ఏదేమైనా, అదృష్టాలు మారితే సంపన్నుడు బికారి కావడం, బికారి సంపన్నుడు కావడం అన్న సందర్భానికి సరిపోయేట్లుగానే ఈ సామెత ఇప్పుడు మిగిలి ఉంది.

ప్రకటనలు

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s