సాహిత్యంలో ప్రకృతి – (2)

“ఖరసిప్పర ఉల్లిహిఆఇ కుణఇ పహిఓ హిమాగమ పహాఏ,
ఆచమణ జలోల్లిహిఅ హత్థఫంస మసిణాఇ అంగాఇ.”

గాథసప్తశతి 4వ శతకం 30వ గాథ ఇది. ఈ గాథను చెప్పిన కవి పేరు పసణ్ణస్స. ‘అతనొక పథికుడు, పాదచారుడు. అది చలి కాలం. ఆ నాటి రాత్రి సన్నని పదునైన నూగు గలదైన గడ్డి ప్రాంతంలో (వేడిమి కోసం) పడుకున్నాడు. ఫలితంగా శరీరం మీద అనాచ్ఛాదిత భాగమంతా గీసుకుపోయింది. మంచుతో నిండి ఉన్న ఉదయాన నిద్ర లేవగానే తడిచేతితో ఒంటి మీద (గాయాలైన చోటల) రాచుకుని హాయిని పొందుతున్నాడు’ అని ఈ గాథ అర్ధం.  

గాథాసప్తశతిలోని ప్రతి గాథా ఒక రమ్యమైన కథను చెబుతుంది. గ్రామ జీవనంలోని ఎన్నెన్నో పార్శ్వాలు ఈ గాథలలో దర్శనమిస్తాయి. వస్తుపరంగా ఏ గాథా భూమిని విడిచి వెళ్ళదు. ప్రకృతితోనూ, ప్రాకృతికమైన విషయాలతోనూ అనుబంధించుకుని ఉన్న గాథలలోనూ సహజ సౌందర్యం ఏవిధమైన ఆర్భాటమూ లేకుండా ఉన్నది ఉన్నట్లుగా దర్శనమిస్తుంది.

“అవిరల పడంత ణవజలధారా రజ్జు ఘడిఅం పఅత్తేణ,
అపహుత్తో ఉక్ఖేత్తుం రసఇవమేహో మహిం ఉఅహ.”

గాథసప్తశతి 5వ శతకంలోని 36వ గాథ ఇది. ‘వర్షాకాలం. కుండపోతగా కురుస్తూ బలమైన జలధారలనే పగ్గాలను కట్టి మేఘుడు భూమిని తనవైపు లాగే ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు.  కానీ ఎంత ప్రయత్నించినా లాగలేక పోతున్నాడు. మూల్గుతున్నాడు. ఆ మూల్గులే ఉరుములు’ అని ఈ గాథ అర్ధం.

“ని గ్రామాసో అవిక్షత్
ని పద్వంతో ని పక్షిణః
ని శ్వేనా సక్ష్చిదర్థినః”

ఋగ్వేదంలోని 10వ మండలం 127వ సూక్తంలో 5వ ఋక్కు ఇది. ఈ ఋక్కు అర్ధం ‘గ్రామం సద్దుమణిగింది. పాదచారులు ఆగిపోయారు. పక్షులు సద్దుచేయడంలేదు. వేటాడే డేగలు కూడా సంచరించడం లేదు’ అని పెద్దల వివరణ. అతి తక్కువ అలతి అలతి మాటలతో గ్రామజీవనంలో ఒక రాత్రికి సంబంధించిన చిత్రణ ఇది. విశ్వామిత్ర వంశ స్థాపకుడైన సోభరిపుత్ర కుశికుడు ఈ ఋక్కును రచించాడని చెబుతారు. ఈ ఋక్కు గాయత్రి ఛ్ఛందంలో ఉందని కూడా చెబుతారు.

ప్రకృతిని ఎలా చూడాలో చెప్పేవారు కవులనీ, అలాంటి కవులలో ఉత్తములైన వాళ్ళు ఋగ్వేదాన్ని అందించారనీ పెద్దల మాట. ఋగ్వేద ఋషి ప్రకృతిని చూసిన విధానానికీ, ఆ తరువాతి కాలంలో కవులు ప్రకృతిని చూసిన విధానానికీ చాలా తెడా ఉందని కూడా పెద్దల మాట. తమ రోజువారీ జీవితంలో ఎదురయ్యే అన్ని విపత్కర పరిస్థితులలోనూ, తాము చేసే యుధ్ధాలలోనూ తమకే విజయం కలగాలనీ, తమ శత్రువులు అపజయం పాలయే విధంగా దేవతలు సహాయపడాలనీ భక్తితో, శ్రధ్ధతో వినయపూర్వకంగా ఆర్యులు చేసిన ఆలాపనలే ఋక్కులు అయిఉండడం, పై అభిప్రాయానికి కారణం కావచ్చని నేను భావిస్తాను. ప్రకృతిని వర్ణించే సందర్భాల్లోనూ ఈ పధ్ధతినే ఆర్య ఋషులు పాటించారు. ఉదాహరణకి ఉదయాన్ని వర్ణించే ఒక సందర్భంలో ‘ఉషస్సు’ ను ఒక దేవతగా భావించి స్తుతించడాన్ని ఈ క్రింది ఋక్కులో  చూడవచ్చు:

“ఇదముత్యత్ పురుతమం పురస్తా జ్జ్యోతిస్తమసో వయునా వదస్థాత్
నూనం దివో దుహితరో విభాతీర్గాతుం కృణ వన్నుష సోజనాయా”

ఇది వామదేవుడు అనే ఋషి చెప్పిన ఋక్కు. ఋగ్వేదం 4వ మండలం 51వ సూక్తం లోనిది. ఈ ఋక్కు అర్ధం “చీకటి మధ్యనుండి అదిగదిగో తూర్పు దిక్కున శక్తివంతమైన అతి విశాలమైన జ్యోతి లేచింది. నిశ్చయంగా గణముల హితమును చేకూరుస్తూ దివస్సు యొక్క పుత్రికలు ‘ఉషస్సులు’ ప్రకాశిస్తున్నాయి” అని పెద్దల వివరణ.

అయితే, వామదేవుని ఈ ఋక్కులో ఉషస్సును ‘ఉషస్సులు’ అని బహువచనంలో చెప్పడం చూస్తాం. దీనికి కారణం ఏమైఉంటుందని వెదకడం మొదలెడితే కొన్ని ఆసక్తికరమైన విషయాలు బయటపడతాయి.

ప్రకటనలు

2 thoughts on “సాహిత్యంలో ప్రకృతి – (2)

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s