చిరస్మరణీయులు: మారేపల్లి రామచంద్ర శాస్త్రి గారు

ఆంధ్రదేశంలో ‘కవిగారు’ గా ప్రసిధ్ధులైన వ్యక్తులు ఇద్దరు. వారిలో ఒకరు, మాన్యులు మానవల్లి రామకృష్ణ కవిగారు. రెండవ వ్యక్తి, విశాఖ వాస్తవ్యులైన మారేపల్లి రామచంద్ర శాస్త్రి గారు (క్రీ.శ.1874-1951). తెలుగు సాహిత్యాన్ని గురించి అడపాదడపా పుస్తకాలు తిరగేసే వారికి తెలిసే విషయాలలో ఇది ఒకటి.

వీరిరువురిలో ఏ ఒక్కరూ ‘కవిగారు’ గా అందరిచేత పిలవబడేందుకు సరిపోయేటంతటి గ్రంథమేదీ వ్రాయలేదు. అయినప్పటికీ వీరిరువురూ ‘కవిగారు’ గానే ప్రసిధ్ధులు.  కారణం ఒక్కటే అయిఉండాలి. అది బదులేమీ ఆశించకుండా తెలుగు సాహిత్యానికి వీరు చేసిన సేవకు ముచ్చటపడి లోకమే వారినలా పిలుచుకుని గౌరవించింది అనుకోవాలి.

రామచంద్ర శాస్త్రి గారయితే, సాహిత్య సేవతో పాటు తమ చేతనయినంత సామాజిక సేవ చేయడంపైన కూడా ఎక్కువ మక్కువ చూపారనవచ్చు ననిపిస్తుంది, వారిదే అయిన ఈ క్రింది పద్యం చదివిన ఎవరికయినా:

“గీ: నీ తలంపేమొ సర్వజ్ఞ నేనెరుంగ;
      కాని, స్వర్గంబు మోక్షంబు కాంక్షచేయు
      టరయ స్వార్ధ పరత్వమే అగును; కాన,
      పరులకై సదా ఇట పాటు పడనె తలతు.”

కవిగారు ఆంధ్ర, సంస్కృత, ఆంగ్ల భాషలలో పండితులు. ఆంధ్రంలో అష్టావధానం చేయగలిగిన సామర్ధ్యం వారికుండేదట. గ్రాంథికవాదే అయినప్పటికీ, అచ్చతెలుగు మీద ఆయనకు మమకారం చాల హెచ్చు. ఈ మమకారం అచ్చతెలుగులో ఒక నిఘంటువును రూపొందించే దాకా  వెళ్ళింది.  కాని, ఆ నిఘంటు నిర్మాణం పూర్తయినట్లుగా కనపడదు. విశాఖపట్టణంలో శ్రీశ్రీ, పురిపండా అప్పలస్వామి, ఇత్యాదులు కలిసి ఏర్పరచిన ‘కవితా సమితి’  అనే సాహితీ సంస్థకు కవిగారు అద్యక్షులుగా ఉండేవారు.

సంస్కృత భాషా సంపర్కంవలన తెలుగులో చాలా పదాలు అంతరించి పోయినాయనీ, వాటిని తిరిగి సంపాదించుకోవడం కర్తవ్యమనీ నమ్మి ఆదిశగా కృషి చేశారు. సామాన్యంగా ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలలో వాడే ‘శుభం’ అనే మాటకు అచ్చతెలుగు సమానార్ధకంగా ‘మేల్ ‘అనే మాటను వారు వాడే వారు. ‘దేవుడు’ అనే పదానికి ‘ఎల్లడు’ అనేది అచ్చతెలుగులో వారు సూచించిన పదం.

నిజానికి సాహిత్యరంగంలో కంటె సాంఘికరంగంలోనే రామచంద్రశాస్త్రిగారి కృషి ఎక్కువగా కనబడుతుంది. అనర్గళంగా ఉపన్యసించే శక్తి ఆయనకు ఉండేదని, మైకులులేని ఆరోజులలో (అంటే భారతదేశానికి ఇంకా స్వాతంత్ర్యం రాకముందు, 1910-20 ప్రాంతాల్లో) వేలాదిమంది జనాన్ని తమ ఉపన్యాసంతో ఆకట్టుకోగలిగేవారనీ, జాతీయోద్యమంలో గాంధీగారి అనుచరులై ఉద్యమాలలో పాల్గొని జైలుకు వెళ్ళారనీ వారిని గురించి పెద్దలు వ్రాసిన వ్రాతల వలన తెలుస్తుంది. సాంఘికంగా వీరేశలింగంగారితో మొదలైన సంస్కరణధోరణిని అందిపుచ్చుకుని విశాఖపట్టణంలో తమ వంతు సేవగా పాఠశాలలను స్థాపించడం, బాల బాలికలకు విద్యను ప్రోత్సహించడం వంటి
కార్యక్రమాలను చేపట్టి విజయవంతంగా కొనసాగించారు.

1909 సంవత్సరంలో ‘కళాభిలాష కావ్యమాల’ ను ఏర్పరిచి ఆ సంస్థద్వారా గ్రంథప్రచురణను విస్తారంగా సాగించారనీ, తెలుగులో రామచంద్రశాస్త్రిగారిదే మొదటి కావ్యమాలిక అనీ చెబుతారు. విశాఖపట్టణంలో శ్రీరామనవమి ఉత్సవాలకు వీరే శ్రీకారం చుట్టారనీ, వేదపాఠశాలలు గూడా వీరి చేతులమీదుగానే రూపుదిద్దుకున్నాయనీ చేబుతారు. తాము ఉంటున్న పూరిపాకనే ఆశ్రమంగా చేసి, అందులోనే గ్రంథాలయాన్ని నిర్వహించేవారనీ తెలుస్తుంది. క్రీ.శ. 1938-39 ప్రాంతాల్లో గ్రంథాలయ సర్వస్వం పత్రిక యొక్క
సంపాదకత్రయంలో రామచంద్రశాస్త్రిగారు ఒకరనీ తెలుస్తుంది.

క్రీ.శ.1935 సంవత్సరం నవంబరు నెల 24న రామచంద్రశాస్త్రిగారి షష్టిపూర్తి ఉత్సవం విశాఖపట్టణంలో చాలా ఘనంగా జరిగిందనీ, నిజంగా అది ఒక మరపురాని ఉత్సవమనీ, కవిగారిని ఆయన ఆశ్రమంనుంచి ఊరేగింపుగా సభామంటపానికి తీసుకువచ్చి సత్కరించారనీ, విశాఖపట్టణం యావత్తూ ఆ ఉత్సవంలో పాల్గొన్నదనీ, స్వాతంత్ర్యపూర్వ తెలుగుదేశం సృష్టించుకున్న నీతిమంతమైన అలుపెరుగని నాయకులలలో కవిగారు రామచంద్రశాస్త్రిగారు ఒకరనీ, నిజానికి వీరేశలింగంగారి తరువాత శాస్త్రిగారి పేరుతో సరితూగగలిగేది మరొకటి
కనబడదనీ పెద్దల మాటల వలన తెలుస్తుంది.

అయితే, అన్నిటినీ మించి ఆయన ఇష్టంగా ఎంచుకుని శ్రమించిన అచ్చతెలుగు నిఘంటువు (నుడికడలి) నిర్మాణం అనే కల తీరకుండానే క్రీ.శ.1951 లో ఆయన పరమపదించడం ఒక దురదృష్టకర పరిణామం అనాలి. ఆయన వదిలేసిన చోటినుండయినా ఆ కార్యక్రమాన్ని అందిపుచ్చుకుని కొనసాగించిన వారు అప్పటిలోనే ఎందుచేతనో లేరు. ఇప్పటిలో అలాంటి కార్యక్రమాలకు అవకాశమూ లేదు.

ప్రకటనలు

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s