తెలుగు కావ్యాలు – కుమారసంభవం (2)

నన్నెచోడదేవుని ‘కుమార సంభవం’ (2)

“శ్రీవాణీంద్రామరేంద్రార్పిత మకుట మణిశ్రేణిధామాంఘ్రి పద్మా
జీవోద్యత్కేసరుం డాశ్రితజనలషితాశేషవస్తుప్రదుం డా
దేవాధీశుండు నిత్యోదితు డజుడు మహాదేవు డాద్యుండు విశ్వై
కావాసుం డెప్పుడున్ మా కభిమతములు ప్రీతాత్ముడై యిచ్చుగాతన్.”

నన్నెచోడుని ‘కుమార సంభవం’ లోని మొదటి పద్యం ఇది. స్రగ్ధర వృత్తంలో ఉన్న పద్యం.

ఆరంభం ఒక అవస్థ అని మనకు నానుడి. పద్యానికైన, గేయానికైనా,  కావ్యానికైనా, కథకైనా, నవలకైన — దేని రచనకైనా సరే, ఆరంభం అనేది ఒక అవస్థ అని పెద్దలు అనుభవపూర్వకంగా చెప్పిన మాటలు.  ఈ అవస్థను ఒకింత దాటెయ్యడానికన్నట్లుగా , కావ్య రచన నేరుగా కథతో మొదలు కానక్కర లేకుండా ప్రార్ధనాత్మకమైన శ్లోకంతోనో, పద్యంతోనో మొదలయ్యేలా పూర్వకవులు చేశారని నేను అనుకుంటాను.

నన్నయగారి భారతం కూడా ‘శ్రీవాణీ’ అన్న మూడు అక్షరాలతోనే మొదలవుతుంది.  అయితే, నన్నె చోడుని ‘కుమార సంభవం’ తొలి పద్యంలో ‘శ్రీవాణీం’ అని  మగణంగా ఉన్న ఈ మూడు అక్షరాల తరువాత వచ్చిన ‘ద్రామరేం’ అనే మూడు అక్షరాలు ‘ర’ గణము అయి ఉండడం వలన, ఒక కావ్యాన్ని ఏకవి అయితే మగణం వెంట రగణంతో మొదలు పెట్టి చెబుతాడో ఆకవి తప్పక అకాల మరణం పాలవుతాడన్న దానికి దృష్టాంతంగా నన్నెచోడుడు యుధ్ధంలో అకాలమరణం చెందాడని ఒక మాట ప్రచారంలో ఉంది. ఈ దృష్టాంతాన్ని తెలిపే అధర్వణఛ్ఛందం లోని కంద పద్యం:

“మగణమ్ము గదియ రగణము
వగవక కృతి మొదల నిలిపువానికి మరణం
బగు నిక్కమండ్రు, మడియడె
యగునని యిది తొల్లి టెంకణాదిత్యుండనిన్.”

పై పద్యంలోని ‘టెంకణాదిత్యుడు’ అనే పదం నన్నెచోడుని సూచిస్తుండి. ‘కుమార సంభవం’ అవతారికలోని పద్యాలను బట్టి నన్నెచొడుడు సూర్యవంశ క్షత్రియుడు, కాశ్యప గోత్రుడు. వివేకబ్రహ్మ అని పేరుపొందినవాడు.  పాకనాటి యందు ఇరువదిఒక్క వేయిటికి అధీశుడగు చోడబల్లికీ, హైహయరాజవంశజ అయిన శ్రీసతికీ కుమారుడు. కలుపొన్న, కలుకోడి చిహ్నాలుగా గలిగినట్టి ‘ఒరయూరు’ కు అధిపతి అయినట్టివాడు. టెంకణాదిత్యునిగా కూడా వ్యవహృతుడు. నన్నెచోడుని అకాలమరణాన్ని తెలిపే ఈ ఐతిహ్యం ఎంతవరకు నమ్మశక్యమైనదో చప్పలేము. అయితే, అకారణంగా పద్యం ఎలా పుడుతుంది? అన్న ప్రశ్నకూ సరయిన సమాధానం దొరకదు. కాబట్టి, ఇలాంటివి సమాధానం దొరికీ దొరకకుండానూ, reason కి అందీ
అందకుండానూ అలా మిగిలి ఉంటేనే బాగుంటుందనుకుంటాను. ఈ సంగతులను ఇక్కడితో వదిలి, పద్యం యొక్క భావం వైపుకు దృష్టి సారిస్తే –

‘శ్రీ – వాణీ – ఇంద్ర – అమరేంద్ర – అర్పిత – మకుట – మణిశ్రేణి – ధామ – అంఘ్రిపద్మ – ఆజీవ – ఉద్యత్కేసరుండు ‘ అంటే ‘విష్ణువు, బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు తమ శిరస్సులను మోపగా వారివారి కిరీటములలో పొదగబడివున్న మణుల కాంతులు తనయొక్క పాదపద్మములకు ఆకరువులుగా గలిగినవాడునూ…

‘ఆశ్రితజన – లషిత – అశేష – వస్తుప్రదుండు’ అనగా ‘ఆశ్రయించిన జనుల సమస్త కోరికలను తీర్చువాడునూ…

‘ఆ దేవాధీశుండు – నిత్యోదితుడు – అజుడు – మహాదేవుడు – ఆద్యుండు – విశ్వైకావసుండు’ – ఇవన్నీ ఈశ్వరునికి విశేషణాలుగా చెప్పబడిన మాటలు; అయిన ఆ మహాదేవుడు…

‘ఎప్పుడున్ –  మాకు – అభిమతములు – ప్రీతాత్ముడై – యిచ్చుగాతన్’ అనగా ‘సంతోషము చెందిన మనసు కలవాడై మా కోరిన కోరికలెల్ల సకలవేళలందునూ తీర్చును గాక!

నన్నెచోడుడు ఈ కావ్యాన్ని తన గురువు, మహాతపస్సంపన్నుడు, శ్రీశైల నివాసి అయిన జంగమ మల్లికార్జున శివయోగికి అంకితమిస్తూ చెప్పినట్లుగా (‘అంకిత’ మన్న మాట ఈ కావ్యంలో ఎక్కడా వాడక పోయినా, ఆ అర్ధం ధ్వనించే విధంగా) చెప్పాడు.

ఈ కావ్యానికి కారకులయిన మువ్వురిలో ఇద్దరు – అనగా క్రుతికర్తయైన నన్నెచోడుడు, క్రుతిభర్తగా అనుకుంటే జంగమ మల్లికార్జున శివయోగి – శైవులు. మూడవ వ్యక్తి, తానుగా కావ్యనాయకుడైన శివుడు!  అందుచేత, కావ్యారంభంలోని ఈ పద్యంలో వాడబడిన విశేషణాలన్నిటిలో అంతా శివమయంగానూ, శివాధిపత్యం ధ్వనించే విధంగానూ చేసి చూపెట్టడంలో ఆశ్చర్యపడాల్సిందేమీ లేదు కదా!

 

ప్రకటనలు

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s