“తెలుగు పత్రికల సాహిత్య సేవ” – డా|| తిరుమల రామచంద్ర (పరిచయ వ్యాసం : భాగం -1)

“తెలుగు పత్రికల సాహిత్య సేవ” – డా|| తిరుమల రామచంద్ర (పరిచయ వ్యాసం : భాగం -1)

“ప్రపంచ మొక పద్మవ్యూహం,
కవిత్వ మొక తీరని దాహం!”

అని శ్రీశ్రీ మాట! ఇందులో ‘కవిత్వం’ అన్న పదానికి ఛందోబధ్ధమైన/కాని కవిత్వం అన్న అర్ధంలోనే కాకుండా, మొత్తంగా సాహిత్యం అన్న అర్ధాన్ని అపాదించి చూసుకున్నాకూడా అర్ధవంతంగానే ఉంటుంది తప్ప,  అందులో అభ్యంతరకరమైనది ఎమీ వుండదనుకుంటాను, మొత్తంగా సాహిత్యాపేక్ష అనేది ఒక తీరని దాహం లాంటిదే కనుక!

తెలుగు సాహిత్యానికి సంబంధించినంత వరకూ, ఈ దాహాన్ని గురించి చెప్పుకోవడం మొదలిడితే సంగతులు  ఎంత కాదన్నా వెయ్యెళ్ళ వెనక్కి వెళతాయని ఘంటాపదంగా చెప్పుకోవచ్చును. సంస్కృత భారతాన్ని తెలుగులోకి అనువదించమని నన్నయకు రాజరాజు చెప్పడం ఇలాంటి దాహంతోనే కదా, మహాభారతాన్ని ఆంధ్రంలో చదువుకోవాలన్న కోరికతోనే కదా!

తెలుగు వ్యక్తులలో అలా మొదలైన ఈ సాహిత్య దాహం, ఆ తరువాతి కాలంలో దేవుళ్ళకు కూడా సోకి తెలుగు కవుల చిత్తాలలోకి కలల రూపంలో ప్రవేశించి ఫలానా కథను కావ్యంగా మలచమని తమ కొరికలను వెళ్ళబుచ్చుకునేదాకా కూడా వెళ్ళిందంటే, ఈ సాహిత్య దాహం అనేది ఎంతటి శక్తి కలదో అర్ధమవుతుంది! (ఇది సరదాకు అనుకున్న మాటే తప్ప, ఇందులో ఏ తెలుగు పూర్వ కవినీ ఎగతాళి చేసేందుకు ఉద్దేశించినది కాదని
ఇక్కడ ఒకసారి చెప్పడం క్షేమం అనుకుంటాను!).

అచ్చుయంత్రం కనిపెట్టబడి, అది ఆంధ్ర దేశంలో అందుబాటులోకి వచ్చిన తరువాత, (అంటే క్రీ.శ.1830 తరువాత) సాహిత్య వ్యాసంగంలో ఏ కొద్ది పేరు ప్రఖ్యాతులు సంపాదించుకున్న వ్యక్తి అయినా సరే, తమ కున్న ఇంకా ఈ తీరని సాహిత్య దాహాన్ని తమదైన ఒక పత్రికను నడపడం ద్వారా చేసిన సాహిత్య సేవతో మరింతగా తీర్చుకునే ప్రయత్నం చేసిన వారే అని తెలుగులో ఆ కాలంలో విరివిగా వెలువడిన ‘సొంత’ సాహిత్య పత్రికలు చెప్పకనే చెబుతాయి. లెక్కలేనన్ని సాహిత్య పత్రికలు ఈ తెలుగు నేలన ఆ కాలంలో వెలిసి, నడిచినంత కాలం నడిచి, చేయగలిగినంత సాహిత్య సేవను చేసి వాటిని ప్రచురించిన/ప్రకటించిన వ్యక్తులకు ఎంతో కొంత సంతృప్తిని మిగిల్చడంలో సపలం చెందాయని అనుకోవడంలో ఏమాత్రం విప్రతిపత్తి లేదు!

క్రీ.శ.1832 సం|| లో తెలుగు, తమిళ, ఇంగ్లీషు భాషలలో వెలువడిన ‘ది కర్ణాటక్ క్రానికిల్’ అనే పత్రిక దగ్గరనుంచి, క్రీ.శ.1975 సం|| దాకా తెలుగు భాషలో ఇలా వెలువడిన పత్రికలలో ముఖ్యమైన పత్రికల సమాచారాన్ని అంతటినీ ఎంతగానో శ్రమకోర్చి ఒకచోటకు చేర్చి తయారు చేసిన పుస్తకం ‘పత్రకార శిరోమణి’ గా పేరుగాంచిన డా|| తిరుమల రామచంద్ర గారి “తెలుగుపత్రికల సాహిత్య సేవ’ అనే 72 పేజీల చిన్న పుస్తకం. 1989 జనవరి నెలలో ఇది ముద్రించబడింది. అదే ప్రథమ ముద్రణ. ఆ ముద్రణలో ఈ పుస్తకం వెల 5 రూపాయలు. ఈ పుస్తకానికి రామచంద్ర గారు వ్రాసిన ‘మనవి మాటలు’ లో ఇచ్చిన సమాచారం ప్రకారం, ఈ పుస్తకంలోని విషయాలను ఒక బృహద్వ్యాసంగా 1985 లో జరిగిన శ్రీ మద్దుకూరి చంద్రశేఖరరావు గారి (చంద్రం గారు) స్మారక సభలో రామచంద్ర గారు చదివారు. ఆ తరువాత 1986 లో ఇది విశాలాంధ్రలో ధారావాహికగా ప్రచురితమైంది.

‘వినయ పత్రిక’ అనే శీర్షికతో ఒక ముందుమాటను లేదా పీఠికను శ్రీ అక్కిరాజు రమాపతిరావు గారు ఈ చిన్న పుస్తకానికి వ్రాశారు. ఈ పీఠికలో ఒక చోట ‘పత్రిక’ అనే పదానికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని ఇస్తూ “లేఖ అనే అర్ధంలో ‘పత్రిక’ అనే పదం మొట్టమొదటిసారి ప్రభావతీ ప్రద్యుమ్నంలో కనబడింది” అని వ్రాశారు రమాపతిరావు గారు. పింగళి సూరన రచించిన ప్రభావతీ ప్రద్యుమ్నం 1545 నాటిది. అందులోని తృతీయ ఆశ్వాసంలోని
పద్యాలలో ‘పత్రిక’ అన్న పదం ‘లేఖ’ అన్న అర్ధంలో కనబడుతుంది. ఉదాహరణకు మూడు పద్యాలు:

మత్తకోకిల:
అంచతొయ్యలి దేవతాపతి యాన చొప్పొనరించి యే
తెంచుటెన్నడు దాని చేత మదీయ హృద్గతి జెప్పియే
బంచుటెన్నడు గావున న్వెస బత్రికన్ లిఖియించి యా
యంచ కిప్పుడు పంచెదన్సతికిం దెల్పెడునట్లుగాన్.       (27వ పద్యం)

కందం:
చిత్రము మిక్కిలి నిప్పుడీ
పత్రిక చందంబ యోప్రభాతాబ్జస
న్నేత్రయది చూతమనుచున్
బత్రిక పుచ్చుకొని విచ్చి భాసుర ఫణితిన్.      (133 వ పద్యం)

తేటగీతి:
సంతసము నోపజాలక చంక వైచు
కొనుచు నొకదాటు గొని నిన్ను గూర్చి కాంతు
డనిపినట్టి పత్రికయె కదమ్మ భాగ్య
వతివినీ వని చెలి ప్రభావతిని బల్కె.     (134వ పద్యం)

ఈ పద్యాలలోని ‘పత్రిక’, ప్రణయ సందేశ పత్రిక (Love letter)! పోను పోను జన వ్యవహారంలో ఈ పత్రక అన్న మాట, పెండ్లి పత్రిక, వార్తా పత్రిక లాంటి పదబంధాలలో ఆయా సందర్భాలకు సరిపోయే అర్ధాలతో రూఢమై మిగిలింది అనుకోవాలి. ‘వ్యవహారము యొక్క చెల్లుబడికై ఒకరొకరు వ్రాసుకొనెడి పత్రము’ అని శబ్దరత్నాకరం ‘పత్రిక’ అన్న మాటకు అర్ధం చెప్పింది. అయితే, ఆ తరువాత 50 ఏళ్ళకు వెలువడ్డ సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువు ‘పత్రిక’ అంటే ‘వ్రాతకాధారమగు తాటియాకు, కాగితము, వ్యవహారమున పరస్పరము వ్రాసికొనెడు పత్రము’ అని మాత్రమే అర్ధాన్ని ఇచ్చిందనీ, వార్తాపత్రిక అనే అర్ధంలోగాని, పెళ్ళిపత్రిక అనే అర్ధంలో కాని వివరణం ఇవ్వలేదనీ, ఈ నిఘంటువు వెలువడేనాటికి తెలుగులో పత్రికలకు శతాబ్దం పైనే చరిత్ర ఉంది కాబట్టి వీటికి సంబంధించిన పూర్తి వివరణ నిఘంటువులో ఇవ్వకపోవడం చింత్యమనీ రమాపతిరావు గారు తమ పీఠికలో ప్రస్తావించారు.

ఇక పుస్తకంలోని విషయాలను గురించి మొదలెడితే – రామచంద్ర గారి అభిప్రాయంలో తెలుగులో క్రీ.శ.16వ శతాబ్దం ఉత్తరార్ధంలో  ‘రాయవాచకం’ రూపంలో తొలి వార్తాపత్రిక ఉద్భవించింది. విజయనగర సార్వభౌముల సమాచారాన్ని, ముఖ్యంగా కృష్ణదేవరాయల దినచర్యతో కూడుకున్న సమాచారాన్ని తెలిపే ఈ ‘పత్రిక’ కు కర్త విశ్వనాథనాయకుని స్థానాపతి. ఇది ఒక విథంగా డైరీ లాంటిదని కూడా రామచంద్ర గారు చెబుతారు.

ఆధునిక భారత దేశంలో అవతరించిన మొట్ట మొదటి వార్తాపత్రిక ‘దిగ్దర్శన్’. ఇది 1818 లో వంగ దేశంలో శ్రీరాంపూర్ లో వెలువడింది. సంపాదకుడు మార్షుమేన్. అటు తరువాత 14 సంవత్సరాలకు తెలుగులో (పైన ఉటంకించినట్లుగా) ‘ది కర్నాటిక్ క్రానికిల్’ రూపంలో తొలి వార్తాపత్రిక వెలువడింది. ఈ పత్రిక ఉపోద్ఘాతంలో “ఇది కేవలం వార్తలను యథాతథంగా పొందుపరచడమే కాని వ్యాఖ్య కాద” ని తెలుపుచున్నది, కాబట్టి ఇది బాల్యావస్థకు తార్కాణం అనియున్న రామచంద్రగారి మాట, ఎంతైనా నిజం!

ప్రకటనలు

2 thoughts on ““తెలుగు పత్రికల సాహిత్య సేవ” – డా|| తిరుమల రామచంద్ర (పరిచయ వ్యాసం : భాగం -1)

  1. ఎక్కడెక్కడి విషయాలో వెతికి చక్కగా చెప్తూ ఉంటారు. ఎంతో విషయ జ్ఞానం పెరుగుతుంది మీ బ్లాగు చదివినప్పుడల్లా, ముఖ్యముగా ఇటువంటి టపాలు.
    ఇందులో రెండు పేరాలు రెండు సార్లు వచ్చాయి సరిచేయగలరు.

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s