“తెలుగు పత్రికల సాహిత్య సేవ” – డా|| తిరుమల రామచంద్ర (పరిచయ వ్యాసం : భాగం -3)

“తెలుగు పత్రికల సాహిత్య సేవ” – డా|| తిరుమల రామచంద్ర (పరిచయ వ్యాసం : భాగం -3)

వృత్తాంతిని లో ‘వివాహమును గురించిన దుర్వ్యయము’ అనే శీర్షికతో పై ఉత్తరాన్ని వ్రాసిన పాఠకుడు తన పేరును ‘లోక రక్షణి’ గా చెప్పుకున్నాడు. ఈ పేరు అసలు పేరో లేక కలం పేరో చెప్పలేము గాని, ఈ సందర్భంలో రామచంద్ర గారి ఈ క్రింది మాటలు గుర్తించదగినవి:

“గురజాడవారి యాంటీ నాచ్ ఉద్యమం కంటే ముందే ఈ లోక రక్షణి భోగం మేళాలపట్ల పడ్డ ఆవేదన అతని యీ జాబు ఎంతగా వ్యక్తపరుస్తున్నదో చెప్పనక్కర లేదు.  అలాగే వివాహాల దుర్వ్యయం గురించి కూడా.”

“వృత్తాంతిని భాష పూర్తిగా అప్పటి మద్రాసు శిష్టవ్యావహారికం. సంపాదకుని జవాబులు కూడా వ్యావహారికంలోనే ఉన్నాయి.” అన్న మాటలు కూడా గమనించదగినవి.

వృత్తాంతిని తరువాతిది వర్తమాన తరంగిణి. వృత్తాంతిని నాటికి సాహిత్య విషయాలను పత్రికలలో చర్చించడం మొదలుకాలేదు. వర్తమాన తరంగిణితో అది మొదలైంది. ఈ పత్రిక 1842 సం|| ఆగస్టు నెల 11వ తేదీ, గురువారం నాడు మొదలై 1850 దాకా నడిచింది. దీనికి పువ్వాడ వెంకటరావు అనే పండితుడు  కొన్ని రోజులు సంపాదకులుగా వ్యవహరించారు. ఈయన మహాభారత ముద్రణ విషయమై సి.పి.బ్రౌన్ దొరతో కూడా ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలను జరిపారు. మహాభారతం ముద్రణ వర్తమానతరంగిణి ముద్రణాలయంలోనే జరిగిందని ఈ ఉత్తరాల వలన తెలుస్తుంది. 1852 జనవరి 10వ తేదీన, అదే సంవత్సరం మే నెల 17వ తేదీన ఈయన బ్రౌన్ దొరకు వ్రాసిన ఉత్తరాల పూర్తి పాఠాన్ని ఇందులో రామచంద్ర గారు ఇచ్చారు.

వర్తమాన తరంగిణిలో ప్రచురితమైన ఒక పాఠకుని లేఖలోనిది ఈ క్రింది ఒక వాక్యం:

“…సదరహి వారధి ఇంతకంటే వెశేషంగా వెడల్పించి విశాలముగా కట్టిస్తే జనులకు మహా సౌఖ్యముగా వుండును.”

ఈ వాక్యంలోని ‘వెడల్పించి’ అనే ప్రయోగం (వెడల్పు చేయించి అనే అర్ధంలో) చూస్తే ఇలాంటి భాషా ప్రయోగాలు అప్పటి శిష్ట వ్యావహారికంలో ఉండేవని అర్ధమవుతుంది. ఇప్పుడంతగా ప్రయోగంలో లేవు.

పత్రికలలో సాహిత్య సేవ తొలిసారిగా పద్యాల ప్రతిపదార్ధ చర్చతో ప్రారంభమైంది. అదీ వర్తమానతరంగిణితోనే ఇది మొదలైంది. ఈ పత్రికకు చిన్నయసూరి గారు ఉత్తరం వ్రాసి అందులో ఒక పద్యాన్ని ఇచ్చి, ఆ పద్యానికి పండితులగువారి వలన అర్ధం తెప్పించి తిరుగా ఆ పత్రికలో ప్రచురము చేసి తమ అభీష్టంబీడేర్తురని బహుదా ప్రార్ధించెద నంటూ ఆ నిమిత్తమై ఇచ్చిన పద్యం ఈ క్రిందిది:

ఉత్పలమాల:
కోడి గమింతె గాని తనకున్ వయసెక్కడి దమ్మనేత్రముల్
వాడు గదమ్మ పంట పగబట్టిన దాని సుధారసంబు ము
ద్దాడు గదమ్మ యీ చెలియ కక్కట వల్పులటమ్మయీడికల్
వేడుక లాయెమట్ల తిరువేంగళనాథ యనంత శౌరికిన్.

‘సాహిత్య చర్చ అంటే అప్పటికి పదార్ధ చర్చ వ్యాకరణ విషయాలు అలంకారాలు మొదలైనవి మాత్రమే.’ అని ఇక్కడ రామచంద్ర గారి మాట.

వర్తమాన తరంగిణి తరువాత, 1848 లో వెలువడిన ‘హితవాది’, ‘దిన వర్తమాని’ పత్రికలు కూడా వార్తలతో పాటు ఇలాంటి సాహిత్య సేవ చేశాయి. హితవాది బందరు (మచిలీపట్టణం) నుండి వెలువడేది, మాసపత్రిక.

తొలినాళ్ళ ఈ పత్రికల తరువాత, సారస్వత విషయాలకే ప్రాధాన్యమిచ్చిన మొట్టమొదటి పత్రిక సుజన రంజని (1862-67). వింజమూరి కృష్ణమచార్యులు, బహుజనపల్లి సీతారామాచార్యులు (శబ్దరత్నాకర కర్త), కారుమంచి సుబ్బారాయలు నాయుడు గార్ల సంపాదకత్వంలో ఈ పత్రిక మొదట మాసపత్రికగా ఉండి, తరువాత ద్వైమాసపత్రికగా వెలువడిందట. ఈ మువ్వురూ  చెన్నపట్నం (మద్రాసు, చెన్నై) లోని స్కూళ్ళలో తెలుగు పండితులుగా అప్పుడు ఉద్యోగాలలో ఉండేవారు. చిన్నయసూరి రచనలు టీకా టిప్పణులతో సహా ఇందులో ప్రచురితమయ్యాయట. మనుచరిత్రాది ప్రబంధాలకు, భాస్కర రామాయణాదులకు లఘుటిప్పణులను ఈ పత్రిక ప్రచురించింది. చిన్నయసూరి నీతి చంద్రికకు లఘు టిప్పణి కూడా ఇందులో ప్రచురితమయిందట.

19వ శతాబ్దం ఉత్తరార్ధంలో కవిపండితుల సాహిత్య సేవకు సంబంధించి ఇక్కడ రామచంద్ర గారి ఈ క్రింది వాక్యాలు అప్పటి స్థితిని సంక్షిప్తీకరించి చెబుతాయి:

“19వ శతాబ్దం ఉత్తరార్ధంలో కవులు పండితులు పలువురు వుండేవారు. అందరి వద్ద తాటాకు పుస్తకాలుండేవి. అప్పట్లో ప్రతి పండితుడు ఏదో ఒక పత్రిక నడపడం, దానిలో ఒక ప్రాచీన కావ్యం నాలుగు పుటలో ఎనిమిది పుటలో ప్రచురించడం పరిపాటైంది… … … వీతిలో కొన్నిటిలో వార్తలూ ఉండేవి.”

19వ శతాబ్దపు ఉత్తరార్ధంలో కవుల పండితుల సాహిత్య సేవకు సంబంధించి ఇది సంక్షిప్తీకరణ అయితే, అదే కాలానికి సంబంధించి కవుల పండితుల సాహిత్యాపు స్థితికి సంబంధించిన సంక్షిప్తీకరణ తెలుసుకోవడం ఇక్కడ అసందర్భం కాదనుకుంటాను. టేకుమళ్ళ కామేశ్వరరావు గారి ‘నా వాఙ్మయ మిత్రులు’ లోని ఈ వాక్యాలు 19వ శతాబ్దపు ఉత్తారార్ధంలో తెలుగు కవిత్వ దశను సంక్షిప్తీకరించి చూపెడతాయి:

“పందొమ్మిదో శతాబ్ది ఉత్తరార్థంలో తెలుగు కవిత్వ దశ ఏమంటే – కవులు పండిత శైలిలో ప్రబంధాలను మాహాత్మ్యాలను రచించేవారు. అచ్చ తెనుగు పుస్తకాలను, నిరోష్ఠ్య నిర్గద్య వంటి, చిత్రబంధ కవిత్వాల వంటి, మొగ్గల (ఫీట్ల) కవిత్వం చేసేవారు.  అంకమ్మ, మారెమ్మ, పోలేరమ్మ, ఇత్యాది దేవతలు ఊరూరా ఉండగా భక్తి శతకాలు బహుళ మయేయి. రెండు అర్ధాలు, మూడు అర్థాల ప్రబంధాలు పుట్టేయి. మొత్తం మీద తెలుగు కవిత్వం కుక్కమూతి పిందెలను కాచిన కాలమన్నారు సాహిత్య విమర్శకులు.”

ప్రకటనలు

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s